💧Manuskrypty — Okna Do Świata Średniowiecza i Jego Tajemnic

W ciszy pergaminów, tam gdzie czas odkłada swoje warstwy jak kurz na skrzydłach pamięci, rodzi się opowieść o tym, co przetrwało mimo zapomnienia.

Manuskrypty są jak źródła ukryte pod ziemią — wystarczy odsunąć jedną warstwę, by odsłonić głosy przodków, ich modlitwy, wątpliwości i wizje świata.

Każdy zapis, każda iluminacja, każdy ślad dłoni skryby staje się bramą do historii, którą wciąż na nowo interpretujemy.

To podróż przez 💧przejrzystość odkrycia, 🧬 bursztynowe światło dziedzictwa i 🟣fioletową głębię zrozumienia.

Manuskrypty: Okna do świata średniowiecza i jego tajemnic

Manuskrypty średniowieczne to coś więcej niż tylko starodawne księgi. Są to materialne świadectwa wiary, władzy, nauki i sztuki minionych epok. Przetrwały pożogi dziejów, niosąc ze sobą historie, które często zmieniają nasze postrzeganie przeszłości – jak w przypadku odkrycia dotyczącego świętości arcybiskupa – lub wręcz przeciwnie, pozostawiają nas w sferze nierozwikłanych zagadek.

1. Czerwone atrament i świętość: Odkrycie w King’s College

W zbiorach King’s College w Cambridge dokonano fascynującego odkrycia dotyczącego życia i kultu arcybiskupa Yorku, Thurstana (ok. 1070–1140). W średniowiecznym kalendarzu liturgicznym jego imię zapisano czerwonym atramentem (rubrum), co było jednoznacznym wskazaniem na nadanie mu tytułu świętego i obowiązek odprawiania ku jego czci specjalnego nabożeństwa.

• Kontekst historyczny:

„Thurstan odegrał kluczową rolę w obronie północnej Anglii przed inwazją szkocką w 1138 roku, dowodząc angielskimi siłami w decydującej bitwie pod Standardem. Był również gorliwym fundatorem życia monastycznego, wspierając zakony w regionie”

– wyjaśnia średniowieczny historyk.

• Mimo to, formalna kanonizacja nie była wówczas tak ściśle uregulowana jak później, a kult Thurystana nie rozprzestrzenił się szeroko, przez co jego status świętego budził wątpliwości historyków.
  · Znaczenie odkrycia: Wpis w manuskrypcie jest bezpośrednim, współczesnym świadectwem, które te wątpliwości rozwiewa. Pokazuje, że lokalnie, przynajmniej w Yorku i okolicznych klasztorach, które ufundował, był czczony jako święty.

„W średniowieczu czerwony atrament był rezerwowany dla najważniejszych świąt. Taki wpis to wyraźny sygnał o jego wyjątkowym statusie w lokalnym kalendarzu liturgicznym”

– dodaje badaczka z Cambridge.

2. Skarbnica w Cambridge i trwałość pergaminu

Kolekcja w Cambridge to przekrój przez wieki piśmiennictwa. Zachowane manuskrypty, od anglosaskich kodeksów po renesansowe woluminy, to często dzieła przypadku. Pergamin był materiałem cennym, więc stare, nieużywane już rękopisy były często rozbierane i wykorzystywane do oprawy nowszych ksiąg lub wzmocnienia ich grzbietów. Dzięki temu „recyklingowi” przetrwały liczne fragmenty, które inaczej uległyby zniszczeniu. Iluminowane egzemplarze, zdobione złotem i barwnymi miniaturami, są dziś uważane za najtrwalsze i najbardziej spektakularne dzieła sztuki średniowiecznej.

3. Mnisi – strażnicy dziedzictwa antyku

Współczesna wiedza o fundamentach cywilizacji zachodniej zawdzięczamy w dużej mierze benedyktyńskiej regule ora et labora (módl się i pracuj), gdzie praca intelektualna była formą pobożności. Oryginalne dzieła filozofów greckich, teksty ojców Kościoła czy nawet najstarsze wersje Biblii nie przetrwały do naszych czasów. Znamy je wyłącznie dzięki żmudnej, trwającej miesiącami lub latami, pracy kopistów w skryptoriach klasztornych. Pożary, jak ten, który strawił bibliotekę w Canterbury w 1067 roku, były prawdziwą katastrofą kulturową. Dziś największe zbiory tych bezcennych świadectw znajdują się w Bibliotece Narodowej Francji (BnF) i British Library.

4. Czarodziejskie słowa: Czarna Księga z Carmarthen

Czarna Księga z Carmarthen (wal. Llyfr Du Caerfyrddin), datowana na ok. 1250 rok, to najstarszy zachowany manuskrypt zapisany w całości po walijsku. To nie tylko zbiór wczesnej poezji, pieśni i tekstów religijnych, ale też klucz do celtyckiego świata wyobrażeń, zawierający np. najwcześniejsze odniesienia do króla Artura i Merlina. Towarzyszące jej w analizach omówienie filozofii Platona (np. idei sprawiedliwego państwa rządzonego przez filozofów) pozwala umieścić te rodzime treści w szerszym, europejskim kontekście intelektualnym.

5. Biblia jak ze skarbca: Etiopski kanon Ge’ez

Biblia Ge’ez (zwana też etiopską) to jeden z najstarszych, najobszerniejszych i najbardziej kompletnych zbiorów pism świętych na świecie. Zawiera imponującą liczbę 81 ksiąg, włączając do kanonu teksty uznawane przez Kościoły zachodnie za apokryficzne, jak Księga Henocha, Księga Jubileuszów czy Apokalipsa Ezdrasza. Jej zachowanie to zasługa izolowanych, wysokogórskich klasztorów Etiopii, gdzie nieprzerwanie od wieków kopiowano święte teksty w języku ge’ez – martwym już języku liturgicznym. Stanowi ona żywe świadectwo unikalnej, jednej z najstarszych tradycji chrześcijaństwa.

6. Nierozwiązana łamigłówka: Manuskrypt Wojnicza

Na przeciwnym biegunie zrozumienia stoi Manuskrypt Wojnicza (Voynich Manuscript). Ten pochodzący prawdopodobnie z XV wieku kodeks, zapisany nieznanym pismem w nieznanym języku i zdobiony surrealistycznymi ilustracjami roślin, astronomicznymi diagramami i wizerunkami nagich kobiet, od stu lat opiera się wysiłkom najlepszych kryptologów i lingwistów.

• Najnowsze hipotezy: Zespół z Uniwersytetu Alberty, wykorzystując zaawansowane algorytmy i sztuczną inteligencję, zasugerował, że tekst może być zaszyfrowanym językiem hebrajskim. Ich automatyczny system zidentyfikował możliwe słowa-klucze, ale pełne odczytanie i zweryfikowanie tej teorii wciąż jest przed nami.
  · Struktura: Podział na sekcje (zielarską, astronomiczną, farmaceutyczną) sugeruje, że księga mogła być podręcznikiem medycyny, farmakopeą lub traktatem przyrodniczym. Jednak bez zrozumienia treści, jego prawdziwy cel pozostaje jedną z największych tajemnic w historii książki.

Od potwierdzenia świętości średniowiecznego arcybiskupa po nierozwiązany kod renesansowego traktatu – manuskrypty wciąż mają nam coś do powiedzenia. Są mostem łączącym nas z umysłami i duchowością naszych przodków. Niektóre z nich, jak Biblia Ge’ez, są skarbnicami całych, odrębnych tradycji. Inne, jak Czarna Księga, są fundamentami tożsamości narodowej. A jeszcze inne, jak Manuskrypt Wojnicza, stanowią wciąż otwarte wyzwanie, przypominając, że przeszłość nie odsłania wszystkich swoich sekretów łatwo.

Gdy zamykamy te dawne księgi, pozostaje wrażenie, że manuskrypty nie są jedynie świadectwem minionych epok, lecz żywymi istotami pamięci.

W ich włóknach drzemie 💧 przejrzystość odkrycia, 🧬bursztynowe ciepło dziedzictwa i 🟣fioletowa głębia interpretacji, która wciąż zaprasza do nowych odczytań.

Każdy fragment pergaminu, każda iluminacja, każdy ślad dłoni skryby przypomina, że historia nie jest martwym zapisem — jest rozmową, która trwa.

A my, pochylając się nad tymi tekstami, stajemy się jej kolejnym ogniwem, strażnikami światła, które przetrwało wieki.

📚Przypisy bibliograficzne i źródła:

• 1. Thurstan z Yorku:
     · Cambridge University Library, MS King’s College 5 (kalendarz liturgiczny).
     · Dalton, P. The Career of Thurstan, Archbishop of York (1114-1140). 1994.
     · Komunikat prasowy King’s College Cambridge dotyczący odkrycia.
  2. Kolekcje i znaczenie manuskryptów:
     · De Hamel, Ch. Przez wieki. O ludziach, którzy pisali, czytali i przechowywali największe książki w dziejach. 2023.
     · Reynolds, L.D., Wilson, N.G. Scribes and Scholars. A Guide to the Transmission of Greek and Latin Literature. 1991.
     · Strony internetowe: Cambridge University Library, Bibliothèque nationale de France, British Library.
  3. Czarna Księga z Carmarthen:
     · Llyfr Du Caerfyrddin (faksymile i wydanie krytyczne).
     · Huws, D. Medieval Welsh Manuscripts. 2000.
     · University of Cambridge: „The Black Book of Carmarthen” – materiały dydaktyczne.
  4. Biblia Ge’ez (Etiopska):
     · Cowley, R.W. Ethiopian Biblical Interpretation: A Study in Exegetical Tradition and Hermeneutics. 1988.
     · Ullendorff, E. Ethiopia and the Bible. 1968.
     · British Library: kolekcja manuskryptów etiopskich.
  5. Manuskrypt Wojnicza:
     · Voynich, W.M. Manuskrypt Wojnicza (faksymile). 2016.
     · Reddy, S., Knight, K. „What We Know About the Voynich Manuscript” [w:] Proceedings of the 5th ACL-HLT Workshop on Language Technology for Cultural Heritage, Social Sciences, and Humanities. 2011.
     · University of Alberta: „Artificial Intelligence Uncovers Mystery Surrounding Famous Voynich Manuscript” – komunikat prasowy (2018).

Historia wojowniczego arcybiskupa angielskiego Thurstana, opisana w średniowiecznym manuskrypcie przechowywanym w King’s College w Cambridge, jest fascynująca.

• Historycy odkryli, że Thurstan, znany z zaangażowania w sprawy Kościoła i państwa, został uznany za świętego, co jest zaskakującym faktem, ponieważ wcześniej zaprzeczano tej możliwości. Jego wpis w manuskrypcie, napisany czerwonym atramentem, podkreśla jego znaczenie dla ówczesnych mnichów. Thurstan odegrał kluczową rolę w założeniu wielu klasztorów w północnej Anglii i uchronił Anglię przed szkocką inwazją w 1138 roku. To odkrycie rzuca nowe światło na postać Thurstana i jego miejsce w historii.

Manuskrypt przechowywany w King’s College w Cambridge to część bogatej kolekcji średniowiecznych rękopisów, które obejmują księgi znajdujące się w oryginalnej bibliotece uniwersyteckiej jeszcze przed wynalezieniem druku, aż po tomy nabyte przez bibliotekę na przestrzeni lat na londyńskich aukcjach.

Kolekcja ta zawiera różnorodne manuskrypty, od tych z wczesnego średniowiecza po późne, zapisane między VIII a XVI wiekiem w krajach zachodniej Europy. Są one cennym świadectwem kultury literackiej średniowiecza. Wiele z tych fragmentów zachowało się, ponieważ rękopisy, z których pochodzą, zostały zrecyklingowane do oprawy i naprawy innych manuskryptów lub wczesnych druków .

• Więcej ksiąg z okresu średniowiecza przetrwało do naszych czasów niż jakiegokolwiek inne medium artystyczne. Nazywane są one manuskryptami, a te, które zawierają dekoracje artystyczne, określa się mianem iluminowanych manuskryptów.
• Manuskrypt średniowieczny to kodeks, czyli księga składająca się ze stron oprawionych między dwie deski. Starożytni skrybowie pisali na zwojach przechowywanych w skrzyniach, które przetrwały tylko w sporadycznych fragmentach.
• Biblioteka Narodowa Francji w Paryżu i British Library w Londynie posiadają największe kolekcje średniowiecznych manuskryptów na świecie. Chociaż zazwyczaj dostępne są tylko dla uczonych, wiele muzeów i bibliotek wystawia niektóre ze swoich skarbów manuskryptowych.
• Oryginalne manuskrypty Biblii, dzieł Arystotelesa i Platona nie przetrwały. Są znane dzisiaj, ponieważ średniowieczni skrybowie pilnie je kopiowali.
• Proces kopiowania i rozpowszechniania informacji w średniowieczu był powolny i mozolny. Większość ksiąg znajdowała się w bibliotekach klasztornych, a wszystkie były kopiowane ręcznie, zazwyczaj przez mnichów.
• Niektórzy mnisi podróżowali do odległych klasztorów, aby przeglądać i kopiować księgi, które następnie przynosili do biblioteki własnego klasztoru.
• Pożary zniszczyły wiele średniowiecznych bibliotek i przechowywane w nich księgi.
• Te ciekawostki pokazują, jak cenne są te starożytne dokumenty i jak ważna była ich rola w zachowaniu wiedzy przez wieki. 

Czarna Księga Carmarthen

Czarna Księga Carmarthen, znana również jako *Llyfr Du Caerfyrddin*, to najstarszy zachowany manuskrypt napisany w całości w języku walijskim. Odkryty w XVI wieku, zawiera poezję, hymny oraz inne teksty religijne i świeckie.

• Tekst Platona przyjmuje formę dialogu, w którym biorą udział różni rozmówcy, m.in. Sokrates, Glaukon, Adejmantos, Polermarch, Trazymach, Kefalos i Klejtafon. Głównym tematem jest właściwe zarządzanie państwem.
• Księga I rozpoczyna się od refleksji na temat sprawiedliwości. Platońska koncepcja sprawiedliwości wiąże się z pozytywnymi wartościami, takimi jak prawdomówność, dobroć i szczęście. Pytanie, czy lepiej żyć sprawiedliwie i ubogo, czy niesprawiedliwie i zamożnie, stanowi centralny punkt dyskusji.
• W Księdze IV Platoń próbuje zdefiniować pojęcie sprawiedliwości. Według niego jest to ideał egocentryczny, skupiający się na poszanowaniu własnej duszy i równowagi wewnętrznej. Sprawiedliwość państwa wpływa na sprawiedliwość duszy.
• W Księdze V Platoń proponuje wprowadzenie równouprawnienia między kobietami a mężczyznami oraz socjalizację rodziny, gdzie dzieci byłyby wychowywane przez specjalne „mamki”.
• W Księdze VI Platoń uważa, że na czele państwa powinny stać umysły ścisłe, czyli filozofowie, którzy kochają naukę i obiektywizm.
• *Czarna Księga Carmarthen* jest nie tylko źródłem wiedzy o wczesnym języku walijskim, ale także kluczowym źródłem do badań nad średniowieczną Walią, jej kulturą i historią. Dzięki temu dziełu możemy lepiej zrozumieć przeszłość i wartości tamtego okresu.

Etiopska Biblia

Etiopska Biblia, znana również jako Biblia Ge’ez, jest jedną z najstarszych i najbardziej kompletnych Biblii na świecie. W Etiopskiej Biblii znajdują się zarówno kanoniczne manuskrypty, jak i księgi, które inne tradycje chrześcijańskie uznają za apokryficzne lub deuterokanoniczne.

Oto, jak to się rozkłada:
Manuskrypty kanoniczne :

• To księgi, które są powszechnie uznawane za kanoniczne w większości tradycji chrześcijańskich, takie jak Pięcioksiąg Mojżesza (Rodzaju, Wyjścia, Kapłańska, Liczb, Powtórzonego Prawa), Księgi Proroków, Psalmy oraz Ewangelie Nowego Testamentu (Mateusza, Marka, Łukasza, Jana) i Listy Apostolskie.
• Etiopska Biblia zawiera wiele ksiąg, które w innych tradycjach są uznawane za apokryficzne lub deuterokanoniczne. Oto kilka przykładów:
•    – Księga Henocha: Uznawana za apokryficzną w większości tradycji, ale jest częścią kanonu Etiopskiego Kościoła Ortodoksyjnego.
•    – Księga Jubileuszów: Inna apokryficzna księga, która jest częścią kanonu Etiopskiej Biblii.
•    – 1 i 2 Księga Machabejska: Włączone do kanonu, podczas gdy w innych tradycjach są uważane za deuterokanoniczne.
•    – Księga Barucha i List Jeremiasza: Uznawane za deuterokanoniczne w katolickiej Biblii, są również częścią kanonu etiopskiego.
• Etiopska Biblia zawiera także kilka dodatkowych ksiąg w Nowym Testamencie, które nie są obecne w kanonie większości innych tradycji chrześcijańskich. Przykłady obejmują 1 i 2 List Klemensa.
• Wszystkie te księgi są integralną częścią kanonu Etiopskiego Kościoła Ortodoksyjnego Tewahedo, co czyni Etiopską Biblię unikalnym zbiorem tekstów biblijnych, odzwierciedlającym specyficzne tradycje i wierzenia tego Kościoła.
• Etiopska Biblia jest napisana głównie w języku ge’ez, starożytnym języku semickim, który był liturgicznym językiem Etiopii.
• Zawiera wiele ksiąg, które nie znajdują się w standardowych Bibliach używanych przez większość innych tradycji chrześcijańskich. Kanon Etiopskiego Kościoła Ortodoksyjnego Tewahedo obejmuje księgi takie jak Enocha, Jubileusza i inne.
• Niektóre manuskrypty Etiopskiej Biblii pochodzą z IV wieku, co czyni ją jedną z najstarszych zachowanych tekstów biblijnych. Etiopska Biblia obejmuje 81 ksiąg, podzielonych na Stary i Nowy Testament. Zawiera ona kilka dodatkowych ksiąg, które w innych tradycjach chrześcijańskich są uznawane za apokryficzne lub deuterokanoniczne.
• Jest wysoce ceniona w Etiopskim Kościele Ortodoksyjnym Tewahedo i dostarcza istotnych informacji o wczesnych tradycjach chrześcijańskich oraz historii chrześcijaństwa w Etiopii.
• Etiopska Biblia jest ważnym artefaktem kulturowym i religijnym, który odzwierciedla unikalne dziedzictwo chrześcijańskie Etiopii, różni się od innych Biblii pod wieloma względami, zarówno pod względem zawartości, jak i historycznym kontekstem. Oto główne różnice:
• Kanon ksiąg: Etiopska Biblia zawiera 81 ksiąg, co jest znacznie więcej niż w standardowych Bibliach używanych przez inne tradycje chrześcijańskie. Na przykład:
•    – Stary Testament: Obejmuje księgi, które są uznawane za apokryficzne lub deuterokanoniczne w innych tradycjach, takie jak Księga Henocha, Księga Jubileuszów, 1 i 2 Księga Machabejska.
•    – Nowy Testament: Zawiera również księgi, które nie są obecne w innych kanonach, takie jak 1 i 2 List Klemensa.
• Etiopska Biblia jest napisana w języku ge’ez, który jest starożytnym językiem liturgicznym używanym w Etiopii, podczas gdy większość innych Biblii jest napisana w hebrajskim, aramejskim i greckim, a później tłumaczona na różne języki narodowe. Tradycje związane z tłumaczeniem i kopiowaniem Etiopskiej Biblii są unikalne. Wiele z tych tekstów zostało zachowanych przez mnichów i skrybów w odosobnionych klasztorach, co pozwoliło na zachowanie wielu starożytnych manuskryptów.
• Etiopska Biblia odzwierciedla unikalne tradycje i historie chrześcijaństwa w Etiopii, które różnią się od tradycji zachodnich i wschodnich kościołów chrześcijańskich. Chrześcijaństwo w Etiopii ma bardzo długą historię, sięgającą IV wieku, co wpływa na unikalne aspekty teologii i praktyk liturgicznych.
• Struktura i kolejność ksiąg w Etiopskiej Biblii mogą różnić się od innych Biblii. Na przykład, księgi deuterokanoniczne są włączone bezpośrednio do Starego Testamentu, a nie umieszczone w osobnej sekcji, jak to ma miejsce w niektórych tradycjach.
• Te różnice czynią Etiopską Biblię unikalnym i niezwykle wartościowym świadectwem różnorodności w tradycjach biblijnych i chrześcijańskich na całym świecie.

Rękopis Wojnicza

,,Księgę tą pozostawił mi w testamencie bliski przyjaciel i odkąd ją posiadam, przeznaczam ją dla ciebie, mój najdroższy Atanazy, przekonany, że nikt jej nie przeczyta, jeśli nie ty.” Ówczesny posiadacz księgi […] włożył niestrudzoną pracę w jej rozszyfrowanie, jak wynika z prób przesłanych Państwu teraz pod tą samą okładką. Nie porzucił tej nadziei aż do końca życia. [tłum. Philip Neal]

Manuskrypt Voynicha pozostaje jednym z najbardziej tajemniczych tekstów, jakie kiedykolwiek napisano. Ze względu na nieznany język i ilustracje przedstawiające rośliny i gwiazdy, stanowi zagadkę nierozwiązaną .

• Kanadyjscy informatycy twierdzą, że złamali zaszyfrowany rękopis sprzed stuleci. Po zastosowaniu sztucznej inteligencji, wyrafinowanych algorytmów i niewielkiej pomocy Tłumacza Google badacze z Uniwersytetu Alberty postawili hipotezę, że dawno nieuchwytny 600-letni tekst jest napisany w zaszyfrowanym języku hebrajskim.
• Tom napisany jest nieznanym pismem, w nieznanym języku. Wydaje się, że jest ona podzielona na sekcje, które pogrupowano według ilustracji. W sekcjach zielarskich i farmaceutycznych wiele rysunków przedstawia rośliny, których uczeni nie potrafią umiejscowić. W jego sekcjach astronomicznych i kosmologicznych znajdują się nieczytelne konfiguracje geometryczne. Są też rysunki anatomiczne, przedstawiające przeważnie kobiece postacie stojące nago, czasem w fantastycznych tubach.

Ponieważ nikt nie odgadł znaczenia tekstu, a rysunki są czasem fantastyczne, czasem alegoryczne, a czasem czytelne, wzbudził zainteresowanie łamaczy szyfrów, analityków komputerowych, ambitnych naukowców, a nawet kilku powieściopisarzy.

• Sekcja zielarska:
• zawiera 113 ilustracji niezidentyfikowanych gatunków roślin ;
• Astronomiczna , zawierająca rysunki Słońca, Księżyca, gwiazd i symboli zodiaku ;
• Sekcja kosmologiczna z przeważnie niejasnymi okrągłymi ilustracjami ;
• Biologiczną , zawierającą rysunki – być może anatomiczne – małych aktów kobiecych kąpiących się w naczyniach łączących ;
• Sekcja farmaceutyczna , tzw. ze względu na kilka rysunków gatunków ziół leczniczych przedstawionych obok pojemników, takich jak czerwone, niebieskie lub zielone słoiki;
• I na koniec pełna sekcja przepisów , z gwiazdkami na marginesach oznaczającymi każdy wpis.

Mówi się że rękopis może przedstawiać komórki roslinne i narządy ludzkie. Przypominają ul albo mrowisko. Nadzy ludzie wewnątrz „organów” to tylko symbol pokazujący, że komórki żyją. To proces lub struktura materiału. Litery tworzą wzory chemiczne – H2O, – HOO, CO2 – COO.

W rękopisie nie zapisano żadnych liter, a znaki zastępowały litery alfabetu jednego ze starożytnych języków. Co więcej, w tekście zastosowano 2 dodatkowe poziomy szyfrowania, które praktycznie eliminują możliwość tłumaczenia wspomaganego komputerowo, nawet po wymianie znaków literowych.

Być może klucz: konopie, odzież konopna; żywność, żywność (arkusz numeracji 20 w Internecie); oczyszczone (jelita), wiedza może chcieć wypić słodki napój (nektar), dojrzewanie (dojrzałość), rozważać, myśleć (ar. 107); drink; sześć; kwitnący; rozwój; bogaty; groszek; słodki napój nektarowy i inne. To tylko krótkie słowo, zaznacz 2-3. Aby przetłumaczyć słowa składające się z więcej niż 2,3 znaku, konieczna jest znajomość tego starożytnego języka.

Strona 78 rękopisu Voynicha pokazuje 7 kobiet w jednej kąpieli i 8 kobiet w drugiej, co daje 78!
Liczba 78 to 1/3 0f 235. Cykl superksiężyca składa się z 235 miesięcy księżycowych.
8 kobiet w jednej kąpieli dzieli się na dwie grupy po 3 i 5 (symbolizujące 2 3 5).
7 kobiet w drugiej wannie jest w dwóch zestawach po 3 i 4.
Trójkąt 34 5. Księżyc i Słońce tworzą trójkąt 3 45 z obserwatorem na ziemi w określonych porach roku.
W zodiaku voynicha o godzinie 11 i 12 brakuje symboli, które zwykle rozpoczynają słowa znaków zodiaku w zodiaku voynicha. Naprzeciwko godziny 11 znajduje się godzina 5 (suma do 16), a naprzeciwko godziny 1 znajduje się godzina 7 (suma do 8). Cykl superksiężyca to kombinacja 16 i 8-18,6 lat!

Codex gigas

Codex gigas, czyli Biblia Diabła, największa rękopiśmienna księga świata.

• Tak zwana Biblia Diabła powstała prawdopodobnie w XIII wieku w klasztorze w Podlažicach koło Chrudimia – przynajmniej według towarzyszącej jej legendy. Autor miał być mnichem , któremu groziła kara za oddawanie czci Szatanowi . Aby żywcem uniknąć przerażającego muru, obiecał, że w ciągu jednej nocy napisze najwspanialszą książkę, zawierającą całą wiedzę świata . Zdobył wszystkie niezbędne materiały i zabrał się do pracy, ale szybko stało się dla niego jasne, że to zadanie przekracza jego siły. Dlatego o północy przywołał diabła i podpisał przed nim swoją duszę ; diabeł nie tylko ukończył księgę, ale nawet wcielił się w najsłynniejszą ilustrację na stronie 290 .

Codex gigas składa się z 310 kart pergaminowych. Strony mają wymiary 890 x 490 mm, księga waży 75 kg, a według obliczeń do wyprodukowania niezbędnego pergaminu potrzeba byłoby skór od około 160 osłów lub cieląt.

,,Chociaż jest rzeczywiście największą jej stworzenie przez diabła jest jedynie plotką wynikającą z zainteresowania i jej atrakcyjności. W średniowieczu w Europie Środkowej pisano czasem duże rękopisy biblijne – tak zwane Riesenbibel, ale Codex gigas jest zdecydowanie największą”

Kolorowy rysunek diabła, poprzedzony całostronicową iluminacją Niebieskiego Jeruzalem, ma przedstawiać popularne przeciwieństwo wspólnoty Bożej (civitas dei) i wspólnoty diabła (civitas terrena, civitas diaboli). Podobnie jak św. Augustyn.w średniowieczu.

Kodeks Synajski

Jeden z najważniejszych rękopisów na świecie: jednocześnie najstarszy i najdokładniejszy tekst Starego Testamentu w języku greckim, jeden z najstarszych i najbardziej kompletnych rękopisów biblijnych oraz najstarszy kompletny egzemplarz Nowego Testamentu.

W 1844 r. w klasztorze św. Katarzyny u podnóża góry Synaj (stąd nazwa Synaj ) odkryto 43 karty kodeksu biblijnego z IV wieku (zbiór pojedynczych stron połączonych razem po jednej stronie) .

• Niemiecki biblista Konstantin von Tischendorf (1815–74) znalazł w klasztorze w 1859 r. kilkaset dodatkowych kart, stanowiących większość obecnego rękopisu. Tischendorf namówił mnichów, aby przekazali cenny rękopis carowi Rosji Aleksandrowi II w zamian za niezbędną ochronę ich opactwo . Następnie Tischendorf opublikował Kodeks Synajski w Lipsku, a następnie przedstawił go carowi . Rękopis znajdował się w Rosyjskiej Bibliotece Narodowej do 1933 roku, kiedy to rząd radziecki sprzedał go Muzeum Brytyjskiemuza 100 000 funtów. Dalsze fragmenty rękopisu odkryto później w kościele św. Katarzyny.