🔴Lilith: Mity i kontrowersje wokół pierwszej żony Adama

W mroku najstarszych opowieści rodzi się postać, która nie mieści się w granicach żadnego porządku.

Lilith – imię szeptane z lękiem, podziwem i gniewem – powraca jak odbicie tego, co kultura próbowała ukryć przed samą sobą.

🔴Jest buntem, który nie zgodził się uklęknąć.

⚫Jest cieniem, który nie pozwolił się wymazać.

🪞Jest lustrem, w którym odbija się zarówno pragnienie wolności, jak i strach przed kobiecą siłą.

To opowieść o tej, która odeszła z Edenu, zanim ktokolwiek zdążył ją oswoić.

Lilith: Mity i kontrowersje wokół pierwszej żony Adama

Lilith to jedna z najbardziej kontrowersyjnych i enigmatycznych postaci w tradycji judaistycznej oraz współczesnej kulturze. Jej wizerunek ewoluował od mezopotamskiego demona po ikonę feministycznego buntu, stając się symbolem odwiecznego sporu o równość, autonomię kobiet i interpretację świętych tekstów. Artykuł ten bada pochodzenie mitu, jego symbolikę oraz nieustanne kontrowersje, które czynią z Lilith potężny archetyp kulturowy.

Pochodzenie i mity: Od mezopotamskich demonów do Edenu

Postać Lilith ma korzenie w starożytnych wierzeniach mezopotamskich, gdzie duchy lub demony lilû (żeński odpowiednik lilītu) kojarzono z burzami, chorobami i niepłodnością. W tekstach takich jak „Gilgamesz” czy mezopotamskie zaklęcia ochronne, pojawiają się jako istoty zagrażające niemowlętom i kobietom w ciąży

W tradycji żydowskiej, pełny kształt mitu o Lilith jako pierwszej żonie Adama pojawia się stosunkowo późno, w dziele „Alfabet Ben Syracha” (hebr. Alphabetum Siracidis) z około X wieku n.e. Jest to midrasz apokryficzny, który wypełnia milczenie biblijnej Księgi Rodzaju. Zgodnie z tą opowieścią, Lilith została stworzona – tak jak Adam – z prochu ziemi, co czyniło ją z założenia równą pierwszemu mężczyźnie. Kluczowy konflikt narodził się z pragnienia równości: Lilith odmówiła przyjęcia pozycji podporządkowanej podczas stosunku („Dlaczego mam leżeć pod tobą? Ja też jestem stworzona z prochu, a zatem jestem tobie równą”). Gdy Adam nalegał, a Bóg nie interweniował, Lilith w gniewie wypowiedziała niewymawialne Imię Boże (Tetragrammaton) i odleciała z Edenu.

Bóg wysłał za nią trzech aniołów – Sanwi, Sansanwi i Semangelafa – by ją sprowadzili. Gdy odmówiła powrotu, została ukarana: miała rodzić setki demonicznych dzieci (lilim), które miały codziennie umierać. W odpowiedzi Lilith miała przysiąc, że będzie zabijać ludzkie niemowlęta (szczególnie chłopców przed ósmym dniem życia, a dziewczynki przed dwudziestym), których nie chronią amulety z imionami tychże aniołów. W miejsce Lilith, Bóg stworzył następnie Ewę z żebra Adama – akt, który w tradycji rabinicznej interpretowano jako zapewnienie kobiecie od początku podległej pozycji.

Charakterystyka i symbolika: Pomiędzy demonem a ikoną wyzwolenia

Dwoistość jest kluczowa dla zrozumienia postaci Lilith. Z jednej strony, w tradycji kabalistycznej (zwłaszcza w „Księdze Zohar”) i żydowskim folklorze, jest ona ucieleśnieniem niebezpiecznej, niszczycielskiej kobiecości. Przedstawiana jako:

• Succubus – demoniczna kochanka nękająca śpiących mężczyzn i „kradnąca” ich nasienie, by rodzić demony.
  · Morderczyni dzieci – co odzwierciedlało starożytne lęki przed poronieniem i śmiercią łóżeczkową.
  · Uwodzicielka – w niektórych interpretacjach miała być wężem, który skusił Ewę.

Aby się przed nią chronić, używano amuletów z zaklęciami i imionami aniołów, które wieszano w domach, szczególnie przy porodach.

Z drugiej strony, ta sama autonomia i niepokorność czynią z niej potężny symbol we współczesnej interpretacji. Od lat 70. XX wieku ruch feministyczny, zwłaszcza w nurcie feminizmu żydowskiego i bogini (Goddess movement), odczytał historię Lilith jako opowieść o pierwszym buncie przeciwko patriarchalnej opresji. Jej odmowa podporządkowania się stała się manifestem równości płci, a opuszczenie Edenu – aktem wyzwolenia z niesprawiedliwego systemu. Czasopismo „Lilith” założone w 1976 roku, poświęcone sprawom żydowskich kobiet, przyjęło jej imię jako programowe.

Kontrowersje: Spór o autentyczność i znaczenie

Kontrowersje wokół Lilith dotyczą kilku kluczowych obszarów:

• 1. Brak w kanonie biblijnym: Historia Lilith jest całkowicie apokryficzna. W Księdze Rodzaju (1:27 i 2:22) znajduje się jedynie pozorna sprzeczność (stworzenie człowieka jako mężczyzny i kobiety jednocześnie, a następnie stworzenie Ewy z żebra), którą midrasz Alfabet Ben Syracha próbował wyjaśnić. Dla tradycyjnych teologów jej postać jest więc literacką fikcją bez podstaw doktrynalnych. Dla innych stanowi ona ważny głos w ukrytej (hermeneutycznej) tradycji, kwestionującej oficjalną, patriarchalną narrację.
  2. Spór interpretacyjny: Czy Lilith jest niebezpiecznym demonem chaosu niszczącym boski ład i rodzinę, czy też pierwszą wolną kobietą, ofiarą niesprawiedliwości, która zapłaciła za swą niezależność demonizacją? Ta ambiwalencja czyni z niej zwierciadło, w którym odbijają się społeczne lęki i aspiracje dotyczące roli kobiety.
  3. Współczesna adaptacja: Przejęcie wizerunku Lilith przez popkulturę (literatura, komiksy, filmy, gry – jak seria „Dragon Age” czy „Supernatural”) oraz ruch feministyczny budzi czasem sprzeciw środowisk religijnych, które widzą w tym wypaczenie tradycji. Dla feministycznych teolożek i badaczek jest to natomiast odzyskanie i rewizja patriarchalnie zapisanej historii.

Symbol na pograniczu światów

Lilith nie jest postacią historyczną ani kanoniczną, lecz potężnym mitem kulturowym. Jej ewolucja od mezopotamskiego ducha wiatru, przez żydowskiego demona, po współczesną ikonę wyzwolenia pokazuje, jak archetypy są nieustannie reinterpretowane w kontekście zmieniających się wartości społecznych. Jej postać stanowi punkt zapalny dla szerszych debat: o autorytet tekstów religijnych, o rolę kobiet w tradycji, a także o prawo do reinterpretacji mitów. Lilith trwa właśnie na tym pograniczu – między przekleństwem a wyzwoleniem, między mitem a polityką, między starym lękiem a nową nadzieją – czyniąc z niej jedną z najbardziej żywotnych i fascynujących postaci naszej wyobraźni zbiorowej.

Lilith pozostaje jedną z tych postaci, które nie dają się zamknąć w jednej interpretacji.

Jej mit żyje, bo dotyka miejsc, których kultura zwykle nie chce dotykać: pragnienia wolności, lęku przed kobiecą siłą, cienia skrywanego w sercu tradycji.

W jej historii splata się 🔴bunt, ⚫mrok i 🪞odbicie – trzy energie, które nieustannie powracają w naszych własnych pytaniach o tożsamość, granice i wybór.

Można próbować ją potępić albo uwielbić, ale nie sposób jej zignorować.

Lilith trwa na progu między światłem a cieniem, przypominając, że każda opowieść o wolności zaczyna się tam, gdzie ktoś odmawia milczenia.

I może właśnie dlatego jej imię wciąż powraca – jak echo, które nie pozwala zapomnieć, że nawet w najstarszych mitach drzemie siła zdolna odmienić nasze spojrzenie na siebie i świat.

📚Przypisy bibliograficzne i źródła:

Źródła podstawowe i teksty tradycyjne:

• 1. „Alfabet Ben Syracha” (Alphabetum Siracidis) – apokryficzny midrasz z X w. n.e., główne żydowskie źródło mitu o Lilith jako pierwszej żonie Adama.
  2. Talmud Babiloński (m.in. traktaty Nidda 24b, Shabbat 151b) – wzmianki o demonie Lilith jako zagrożeniu dla niemowląt i kobiet rodzących.
  3. „Księga Zohar” (I: 19b, III: 76b-77a) – kabalistyczne opisy Lilith jako „drugiej Ewy”, małżonki Samaela (Szatana) i matki demonów.
  4. „Testament Salomona” (tekst grecki z I-III w. n.e.) – wczesne wzmianki o demonach nawiązujących do tradycji lilith.
  5. Mezopotamskie teksty zaklęć (m.in. „Burney Relief”, często błędnie identyfikowany jako wizerunek Lilith) oraz „Epos o Gilgameszu” – przedstawiają duchy lilû i lilītu będące pierwowzorami postaci.

Opracowania naukowe i krytyczne:

• 1. Hurwitz, Siegmund, Lilith – die erste Eva. Eine Studie über dunkle Aspekte des Weiblichen, Zürich: Daimon Verlag, 1980. (Klasyczna praca psychologiczno-historyczna).
  2. Patai, Raphael, The Hebrew Goddess, Detroit: Wayne State University Press, 1990. (Rozdział poświęcony Lilith w kontekście żydowskich wierzeń w postaci kobiece bóstwa/demona).
  3. Graves, Robert; Patai, Raphael, Mity hebrajskie, Warszawa: PIW, 1993. (Przystępne omówienie mitu w rozdziale „Stworzenie Adama i Ewy”).
  4. Koltuv, Barbara Black, The Book of Lilith, Berwick: Nicolas-Hays, 1987. (Analiza z perspektywy jungowskiej i kabalistycznej).
  5. Pagels, Elaine, Adam, Ewa i wąż, Warszawa: CiS, 1997. (Kontekst interpretacyjny wczesnych mitów chrześcijańskich).
  6. Dekiert, Piotr, Demony w religii starożytnego Izraela, Kraków: Nomos, 2015. (Rozdział o Lilith w kontekście wierzeń demonologicznych).

Źródła feministyczne i kulturowe:

• 1. Plaskow, Judith, Standing Again at Sinai: Judaism from a Feminist Perspective, San Francisco: Harper & Row, 1990. (Kluczowa praca feministycznej teologii żydowskiej, odwołująca się do postaci Lilith).
  2. Daly, Mary, Poza Bogiem Ojcem, Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca, 2020. (Lilith jako symbol wyzwolenia spadek patriarchalnego języka religii).
  3. „Lilith Magazine” – niezależne, feministyczne czasopismo założone w 1976 r., stanowiące przykład adaptacji postaci.
  4. Raphael, Melissa, Theology and Embodiment: The Post-Patriarchal Reconstruction of Female Sacrality, Sheffield: Sheffield Academic Press, 1996.
  5. Artykuły w czasopismach kulturoznawczych, np. „The Lilith Factor: The Many Faces of a Feminine Demoness in Contemporary Popular Culture” w „The Journal of Religion and Popular Culture”.

Cytaty (przykładowe):

• Z „Alfabetu Ben Syracha”: „Dlaczego mam leżeć pod tobą? Ja też jestem stworzona z prochu, a zatem jestem twoją równą”. (tłum. za R. Graves, R. Patai).
  · Z Talmudu Babilońskiego, Nidda 24b: „Nie należy zostawiać człowieka samego w nocy… z powodu Lilith”.
  · Z Judith Plaskow: „Odkrycie Lilith… pozwoliło nam zobaczyć, że bunt przeciwko patriarchalnym strukturom ma swoją prehistorię, że nie jesteśmy pierwsze”. (Standing Again at Sinai).

Pierwotne akadyjskie imię Lilith to „Lilitu”, co w tłumaczeniu z hebrajskiego brzmi „Lilith”, „Lillith” lub „Lilit”1. Lilitu to żeński demon w mitologii babilońsko-asyryjskiej1. Imię to może pochodzić od hebrajskiego słowa lulti, oznaczającego „lubieżność”

Lilith to nie tylko mroczna opowieść z kart starożytnych manuskryptów. To postać, która — niczym cień przemykający między epokami — przybiera nowe maski, wciąż będąc symbolem buntu wobec patriarchalnego porządku. Dawniej demon nocy, dziś… ikona kulturowej niezależności.

W epoce, w której kobieca uległość stanowiła fundament społecznego ładu, Lilith powiedziała „nie” — i odeszła. Nie pokonana, lecz wolna. To akt radykalny, niemal bluźnierczy, a jednak fascynujący. Nie chciała być żebrem, chciała być równą — i za tę niepokorność została przeklęta… lub uwielbiana.

Współczesne feministki dostrzegły w niej archetyp kobiety, która nie szuka zgody ani przyzwolenia, lecz sama wybiera swój los — nawet jeśli oznacza on życie na marginesie światła. W sztuce, literaturze i muzyce Lilith pojawia się jako figura potężna, zmysłowa, często ambiwalentna — od Madonny po demoniczną femme fatale.

Jeśli Eden symbolizuje porządek, to Lilith jest jego koniecznym przeciwieństwem — chaosem, który uczy, że czasem trzeba odejść, by pozostać sobą.

👁️

W tradycji sumeryjskiej Lilith była postrzegana jako uwodzicielka, która sypiała z samotnymi mężczyznami i rodziła dzieci. Wierzono również, że zabijała dzieci z zemsty i goryczy jako matka tracąca potomstwo.

Żydowska tradycja Lilith pojawia się w Rękopisach z Qumran, Talmudzie i Zoharze. Przedstawiana jest jako nocny demon, a niektóre midrasze podają, że to ona skusiła Ewę do skosztowania zakazanego owocu

Według legend żydowskich, Lilith została stworzona z gliny, tak jak Adam, przez co uważała się za równą mężczyźnie6. Nie chciała mu się podporządkować i opuściła Eden

Po opuszczeniu Edenu stała się demonicą, która uwodziła mężczyzn i zabijała dzieci. Według Zohar, Lilith próbowała uwieść króla Salomona, udając królową Saby.

W niektórych interpretacjach legendy, złamanie pieczęci Lilith przez mężczyznę symbolizuje jego siłę i mądrość oraz pokonanie ostatecznego wyzwania lub zagrożenia.

W folklorze żydowskim Lilith jest upiorzycą zagrażającą kobietom w ciąży i noworodkom w pierwszych tygodniach życia. Czerwona nitka, którą zawiązuje się noworodkom na rękach ma chronić przed zakusami Lilith.

Warto zauważyć, że Lilith pojawia się w Księdze Izajasza jako mitologiczna strzyga zamieszkująca ruiny. Imię Lilith pojawia się w Rękopisach z Qumran, Talmudzie i Zoharze.

Babilońskie teksty demoniczne opisują Lilitu jako demonyczną istotę, która często jest przedstawiana jako zła duchowa istota związana z nocą, burzą, chorobami i śmiercią. W tych tekstach Lilitu jest czasem opisywana jako demoniczna żona lub towarzyszka szatana. Jest także przedstawiana jako istota, która szkodzi nowonarodzonym dzieciom i atakuje mężczyzn w nocy, często wywołując sny erotyczne lub koszmary nocne.

Lilith, stworzona na obraz i podobieństwo Boga, nie chciała żyć jako niewolnica mężczyzny i opuściła Raj. Argumentowała, że oboje zostali stworzeni z ziemi, więc są równi.

Lilith wypowiedziała zakazane imię Boga, co dało jej moc ucieczki i opuszczenia Adama. Uciekła nad Morze Sitowia, uważane za miejsce narodzin demonów.

W legendach aniołowie Senoj, Sansenoj i Semangelof, wysłani przez Boga, odnaleźli Lilit nad Morzem Czerwonym, gdzie oddawała się lubieżnym czynnościom z różnego rodzaju demonami. Z tych kontaktów seksualnych rodziły się tzw. Lilim. Aniołowie próbowali nakłonić Lilit do powrotu do Adama, ale ona odmówiła, tłumacząc, że po ekscesach nad Morzem Czerwonym nie może tego zrobić.

Dodatkowe informacje na temat Lilit i jej legendy:

Lilit jest jedną z najstarszych opisywanych postaci kobiecych na świecie, znaną w Mezopotamii i tradycji żydowskiej jako pierwsza żona Adama. Uciekając przed Adamem, Lilit wyrosły skrzydła i umknęła z Raju nad brzegi Morza Czerwonego.

Według legend arabskich Lilit poślubiła diabła nad Morzem Czerwonym.

Kara za nieposłuszeństwo: W tradycji żydowskiej, szczególnie w „Zoharze” i niektórych midraszach, Lilith jest ukarana w bardzo specyficzny sposób – każdego dnia umiera setka jej dzieci-demonów. To jest związane z jej relacją z Samaelem, który w niektórych tekstach jest przedstawiany jako anioł śmierci lub demon. Ta kara symbolizuje cykliczne cierpienie i nieustanną stratę, co jest konsekwencją jej buntu przeciwko boskiemu porządkowi.

Lilit jest przedstawiana jako skrzydlata demonica o długich włosach, starająca się zaszkodzić niemowlętom po porodzie oraz ich matkom

Opisy Lilith w babilońskich tekstach różnią się w zależności od źródła i kontekstu kulturowego, ale ogólnie jest to postać kojarzona z zagrożeniem i niebezpieczeństwem, szczególnie dla mężczyzn i dzieci. W tradycji babilońskiej i asyryjskiej Lilith pojawia się wśród złych demonów, które powodują zarazę, gorączkę, a nawet śmierć. Nawiedza ona również mężczyzn nocą, a ze związku z nią rodzą się złe duchy. Jest wyobrażeniem bogini nocy i burzy, która ujarzmia dzikie zwierzęta, występuje także pod postacią wampiryzującej succuby. Lilith uwodzi śpiących ludzi, wysysa z nich krew i zjada ich ciała.W mitologii sumeryjsko-akadyjskiej występowały trzy demony: Lilu, Lilitu i Ardat Lili. Lilu był uważany za inkuba, a Lilitu za sukuba, który spółkuje ze śmiertelnymi mężczyznami. Wszystkie uznawano za duchy szkodliwe – Ardat Lili atakował mężczyzn, a pozostałe – kobiety w połogu i noworodki. Babilońskie teksty opisują demony rodzaju żeńskiego o nazwach lilītu oraz ardat lili, które wędrują po świecie. Z demonami typu lilu/lilitu powiązana była demonica Lamasztu, która sprowadzała choroby, dręczyła śpiących, zagrażała kobietom w ciąży, a zwłaszcza małym dzieciom.

W mitologii mezopotamskiej i żydowskiej Lilit jest opisywana jako demoniczna istota obdarzona różnorodnymi nadprzyrodzonymi zdolnościami. W babilońskich wierzeniach, męski demon Lilu miał błąkać się po pustyniach i czyhać na dzieci i kobiety w ciąży, a Lilitu była jego żeńską wersją. Lilith pojawia się w Księdze Izajasza jako mitologiczna strzyga zamieszkująca ruiny.

W niektórych opowieściach Lilit miała zdolność wpływania na sny ludzi, często wywołując koszmary nocne lub sny erotyczne. Lilith nawiedzała mężczyzn podczas ich sennych podróży i zsyłała im pełne lubieżności sny erotyczne.

W mitologii mezopotamskiej i żydowskiej, nadnaturalne zdolności Lilit czyniły ją niebezpieczną i straszną postacią, co wymagało od ludzi stosowania różnych środków ochronnych i rytuałów.

Mieszkańcy starożytnej Mezopotamii zawieszali na drzwiach pokoju matki i niemowlęcia amulet wykonany z gliny, zawierający imiona trzech aniołów, które zawarły z Lilit pakt. Ze wzbogaconych o dodatkowe obrzędy amuletów korzystali również średniowieczni Żydzi. Artefakty te miały zapewnić bezpieczeństwo kobietom w ciąży i noworodkom.

Popularny do dziś przesąd nakazuje wiązać noworodkom na ręce czerwoną nitkę lub kokardkę, która ma chronić przed zakusami Lilit. W tradycji żydowskiej, czerwony to kolor ochronny, dlatego nitka na nadgarstku niemowlaka ma go chronić przed demonami, szczególnie niebezpiecznymi dla matek w ciąży i nowonarodzonych.

Babilońskie teksty demoniczne zawierają rytuały ochronne i zaklęcia mające na celu odstraszenie Lilit i ochronę.

Lilit złożyła aniołom przysięgę, że jeśli tylko zobaczy ich imiona na amulecie ułożonym przy niemowlęciu, to nie wyrządzi mu krzywdy.

W Talmudzie mówi się, że każdy, kto śpi samotnie w pustym domu jest narażony na atak Lilit.

Lamia i Lilit to postacie z różnych mitologii, które bywają ze sobą łączone ze względu na podobieństwa w ich historiach i wierzeniach.

Podobieństwa między Lilit a Lamią:

Lilit wywodzi się z mitologii żydowskiej i mezopotamskiej. Lamia natomiast pochodzi z mitologii greckiej.

Zarówno Lilit, jak i Lamia, są przedstawiane jako istoty zabijające dzieci. Lilit miała zazdrościć Ewie potomstwa z Adamem i z zawiści znęcać się i zabijać ludzkie dzieci.

Lamia oszalała z bólu po tym, jak Hera zabiła jej dzieci i zaczęła mordować wszystkie napotkane dzieci.

Obie postacie potrafią przybierać postać pięknych kobiet, aby uwodzić mężczyzn, a następnie ich zabijać.

Powiązania z demonami

Lilit jest uważana za demona w folklorze żydowskim. Lamia jest przedstawiana jako matka demonów. Lilit jest uważana za pierwszą żonę Adama w tradycji żydowskiej. Lamia była libijską królową i kochanką Zeusa w mitologii greckiej. Lilit w mitologii babilońsko-asyryjskiej występuje nago, a zamiast nóg ma wężowe sploty. Lamia z czasem zmienia swoją piękną twarz w groteskową, straszną maskę.

Lilit odmawia podporządkowania się Adamowi i opuszcza Raj. Lamia popada w szaleństwo po zabiciu jej dzieci przez Herę i morduje inne dzieci z zemsty.W niektórych tradycjach Lilit jest utożsamiana z Lamią. Hieronim łączył Lilit z grecką Lamią – libijską królową związaną z Zeusem.

W niektórych tradycjach i interpretacjach, Lamia i Lilith są łączone ze sobą lub identyfikowane jako te same istoty.

Może to wynikać z zanikania granic między różnymi mitologicznymi tradycjami oraz z interpretacji i reinterpretacji tych postaci w różnych kulturach i czasach.

Pomimo tych podobieństw, warto zauważyć, że Lamia i Lilith pochodzą z różnych tradycji mitologicznych (Lamia z greckiej, Lilith z mezopotamskiej i żydowskiej), więc ich połączenie lub identyfikacja ze sobą może być bardziej kulturowym fenomenem niż oryginalnym elementem mitologii.

Naama to postać występująca w Biblii i tradycji żydowskiej, o różnorodnych interpretacjach i znaczeniach. W Księdze Rodzaju jest córką Lamecha i siostrą Tubal-Kaina, bez dodatkowych informacji. W tradycji żydowskiej pojawia się w kontekstach demonologicznych jako żona Adama, która urodziła mu demony, lub jako córka Lamecha, która uwiodła aniołów, a jej potomstwo stało się demonami. W demonologii jest uważana za demona zagrażającego kobietom w ciąży i noworodkom, a jej imię kojarzone jest z nocą i ciemnością.

W interpretacjach talmudycznych, zwłaszcza w traktacie Eruvin, pojawia się dyskusja o pierwszych latach życia Adama, zanim urodził się jego syn Set. Talmud zaznacza, że Adam nie miał synów podobnych do siebie aż do 130 roku życia, co może sugerować, że w tym okresie mogły istnieć inne rodzaje prokreacji czy istoty, które nie były w pełni ludzkie. Chociaż Talmud nie wspomina bezpośrednio o Lilit jako żonie Adama w tym kontekście, niektóre interpretacje i późniejsze midrasze wiążą ten fragment z Lilit. Pomysł, że Adam mógł mieć potomstwo z istotami duchowymi lub demonicznymi, jest wykorzystywany do wyjaśnienia istnienia demonów czy innych nadprzyrodzonych istot. Lilit, jako demon nocny, jest tutaj naturalnym kandydatem na matkę takich istot. To pojęcie jest zgodne z szerszym żydowskim folklorem, gdzie Lilith jest często przedstawiana jako matka demonów.

Judith M. Blair sugeruje, że postać Lilith mogła być związana z pogańskimi kultami zwierząt, konkretnie z sową8. W Księdze Izajasza 34:14, gdzie pojawia się hebrajskie słowo „Lilith”, niektóre tłumaczenia interpretują to jako odniesienie do nocnego stworzenia, często sowy. Blair argumentuje, że wzmianki o kozłokształtnym demonie mogą być powiązane z sową czczoną w pogańskich kulturach jako symbol mądrości, śmierci i nocy. Sowa była powiązana z boginiami mądrości i nocy, np. Ateną i Isztar.

---

Lilith, Naama, Lamia: Die dunklen Mütter der Mythologie !

Der akkadische Name lautet „Lilitu“, hebräisch „Lillith“ oder „Lilit“. Lilitu ist ein weiblicher Dämon der babylonisch-assyrischen Mythologie, der Name möglicherweise vom hebräischen Wort *lulti* („Lüsternheit“) abgeleitet.> In der sumerischen Tradition verführte Lilith einsame Männer und gebar Kinder. Sie soll aus Rache Kinder getötet haben.> In jüdischen Texten (Qumran-Manuskripte, Talmud, Zohar) ist Lilith ein nächtlicher Dämon; Midraschim nennen sie als Verführerin Evas.> Legenden zufolge wurde Lilith wie Adam aus Lehm geschaffen und weigerte sich, ihm zu gehorchen. Sie verließ Eden und wurde ein Kinder tötender Dämon, der Männer verführte. Dem Zohar zufolge versuchte sie, König Salomo als Königin von Saba zu verführen.> Manche Interpretationen sehen in der Brechung von Liliths Siegel die Überwindung einer letzten Herausforderung durch männliche Stärke und Weisheit.

Im jüdischen Volksglauben bedroht Lilith schwangere Frauen und Neugeborene. Ein roter Faden an den Händen der Neugeborenen soll Schutz bieten.> Lilith erscheint im Buch Jesaja als mythologische Nachtschwärmerin in Ruinen. Ihr Name findet sich in den Qumran-Manuskripten, im Talmud und im Zohar.

Babylonische Dämonentexte schildern Lilitu als dämonisches Wesen, oft als böse Geistergestalt, verbunden mit Nacht, Sturm, Krankheit und Tod. Manchmal wird sie als dämonische Ehefrau oder Gefährtin Satans beschrieben. Sie soll Neugeborenen schaden und Männer nachts angreifen, erotische Träume oder Albträume verursachen.

Lilith, nach Gottes Bild geschaffen, verweigerte die Rolle der Frau als Sklavin und verließ das Paradies. Sie argumentierte mit der gemeinsamen Erschaffung aus Erde und der damit verbundenen Gleichheit.> Durch die Aussprache des verbotenen Namens Gottes erlangte sie die Macht zur Flucht. Sie floh an das Rote Meer, den Geburtsort der Dämonen.> Die Engel Senoj, Sansenoj und Semangelof fanden sie dort in lüsternen Handlungen mit Dämonen verwickelt. Daraus entstanden die Lilim. Liliths Rückkehr zu Adam wurde von den Engeln vergeblich versucht; sie verweigerte dies nach ihren Ausschweifungen am Roten Meer.

Weitere Informationen zu Lilith:> Lilith, eine der ältesten weiblichen Figuren, ist in mesopotamischen und jüdischen Traditionen Adams erste Frau. Sie floh vor Adam, bekam Flügel und entkam ans Rote Meer.> Arabische Legenden berichten von ihrer Heirat mit einem Dämon am Roten Meer.> Strafe für Ungehorsam („Zohar“, Midraschim): Täglich sterben hundert ihrer dämonischen Kinder (Beziehung zu Samael, Todesengel/Dämon). Symbol für zyklisches Leiden und Verlust.> Lilith wird als geflügelter Dämon mit langen Haaren dargestellt, der Säuglingen und Müttern schadet.

Babylonische Texte beschreiben Lilith unterschiedlich, stets aber als Bedrohung, besonders für Männer und Kinder. In babylonisch-assyrischer Tradition gehört sie zu den bösen Dämonen (Seuchen, Fieber, Tod). Sie heimsucht Männer nachts, ihre Verbindungen zeugen böse Geister. Sie ist Göttin der Nacht und des Sturms, bezwingt wilde Tiere und erscheint als blutsaugende Sukkubus (verführt Schlafende, saugt Blut, verzehrt Körper). Drei Dämonen sind bekannt: Lilu (Inkubus), Lilitu (Sukkubus), Ardat Lili (attackiert Männer, Wochenbettfreiheiten und Neugeborene). lilītu und ardat lili sind in babylonischen Texten beschrieben. Lamashtu, mit lilu/lilitu verbunden, bringt Krankheiten, quält Schlafende und bedroht Schwangere und Kinder.

In mesopotamischen und jüdischen Mythen ist Lilith ein dämonisches Wesen mit übernatürlichen Fähigkeiten. Im babylonischen Glauben streifte der männliche Dämon Lilu durch die Wüste und lauerte auf Kinder und Schwangere; Lilitu war sein weibliches Gegenstück. Im Buch Jesaja erscheint sie als Nachtschwärmerin in Ruinen.> Lilith beeinflusste Träume (Albträume, erotische Träume). Sie heimsuchte Männer im Schlaf und sandte ihnen lüsterne Träume.> Ihre übernatürlichen Fähigkeiten machten sie zu einer gefürchteten Gestalt; Schutzmaßnahmen und Rituale waren notwendig.> Im alten Mesopotamien hängte man Tonamulette (Namen dreier Engel, Pakt mit Lilith) an Türen von Zimmern mit Mutter und Kind. Mittelalterliche Juden nutzten diese Amulette (zusätzliche Rituale) zum Schutz von Schwangeren und Neugeborenen.

Ein weit verbreiteter Aberglaube ist das Anbinden eines roten Fadens an die Hand von Neugeborenen zum Schutz vor Lilith. Rot gilt im Judentum als Schutzfarbe gegen Dämonen, besonders für Schwangere und Neugeborene.> Babylonische Dämonentexte enthalten Schutzrituale und Beschwörungen gegen Lilith.> Lilith schwor den Engeln, Säuglinge nicht zu schaden, wenn deren Namen auf einem Amulett liegen.> Der Talmud warnt vor Lilith-Angriffen auf allein Schlafende in leeren Häusern.

Lilith und Lamia, Gestalten aus unterschiedlichen Mythologien (jüdisch/mesopotamisch bzw. griechisch), weisen Ähnlichkeiten auf:> Beide werden als Kindermörderinnen dargestellt. Lilith beneidete Eva um ihren Nachwuchs mit Adam und tötete aus Neid Kinder. Lamia tötete Kinder aus Kummer über den Tod ihrer eigenen Kinder durch Hera.> Beide können sich als schöne Frauen zeigen, um Männer zu verführen und zu töten.

Im jüdischen Volksglauben ist Lilith ein Dämon, Lamia eine Dämonenmutter. Lilith gilt als Adams erste Frau, Lamia als libysche Königin und Geliebte des Zeus (griechische Mythologie). Lilith (babylonisch-assyrisch): nackt, Schlangen statt Beine. Lamia: verwandelt ihr schönes Gesicht in eine schreckliche Maske.> Lilith verweigerte Adam den Gehorsam und verließ das Paradies. Lamia, nach dem Mord ihrer Kinder durch Hera wahnsinnig geworden, mordete aus Rache. Lilith wird manchmal mit Lamia gleichgesetzt (Hieronymus).> In manchen Traditionen werden Lamia und Lilith verbunden oder identifiziert – ein Verschwimmen mythologischer Grenzen und kulturelle Reinterpretation.> Trotz der Ähnlichkeiten stammen Lamia (griechisch) und Lilith (mesopotamisch/jüdisch) aus unterschiedlichen Traditionen; ihre Verbindung ist eher ein kulturelles Phänomen.

Naama (Bibel, jüdische Tradition): verschiedene Interpretationen. Genesis: Tochter Lamechs, Schwester Tubal-Kains. Jüdische Tradition (dämonologisch): Adams Frau (gebar Dämonen) oder Lamechs Tochter (verführte Engel, dämonische Nachkommen). Dämon (Bedrohung für Schwangere/Neugeborene), verbunden mit Nacht/Dunkelheit.> Talmud (Eruvin): Diskussion über Adams frühe Jahre vor Seths Geburt. Keine ihm ähnlichen Söhne bis zum 130. Lebensjahr (andere Zeugungsarten/Wesen?). Einige Interpretationen/Midraschim verbinden dies mit Lilith. Nachkommen mit spirituellen/dämonischen Wesen (Erklärung für Dämonen). Lilith (nächtlicher Dämon) als Mutter solcher Wesen (jüdischer Volksglaube).

Judith M. Blair sieht einen möglichen Zusammenhang zwischen Lilith und heidnischen Tierkulten, speziell dem Eulenkult. In Jesaja 34,14 (hebräisch „Lilith“) wird von einigen Übersetzungen ein nächtliches Wesen, oft eine Eule, verstanden. Blair verbindet die Erwähnung ziegenartiger Dämonen mit der Eule als Symbol für Weisheit, Tod und Nacht in heidnischen Kulturen (Athene, Ischtar).

Werset Izajasza 34:14 w Biblii mówi o pustynnych stworzeniach, które zamieszkują miejsca opuszczone lub opuszczone. W zależności od tłumaczenia, werset ten może odnosić się do różnych istot. Oto kilka różnych wersji tego wersetu:

1. Werset w przekładzie Biblii Tysiąclecia (BT):
   „Spotka się tam demony i owce, a wywoływać będą jedne drugie; tam też poskakuje Lilith i znajdzie sobie miejsce spoczynku.”

2. Werset w przekładzie Biblii Warszawskiej:
   „Spotkają się tam demony i dziki kozioł, a jeden drugiego zapraszać będzie; tam także Lilith odpocznie i znajdzie sobie spoczynek.”

3. Werset w przekładzie Biblii Gdańskiej:
   „I spotkają się tam demony z dzikimi kozłami, a widzący nocą swe obrazy będą wzywać je, a także tam Lilith odpocznie i znajdzie sobie spoczynek.”

Wersety te odnoszą się do pustynnych i opuszczonych miejsc, gdzie spotyka się różne istoty, w tym demony, dzikie kozły, a także Lilith, co sugeruje, że Lilith jest demonem lub demonyczną istotą, która jest związana z takimi miejscami.

,,Po czym Pan Bóg z żebra, które wyjął z mężczyzny, zbudował
niewiastę. A gdy ją przyprowadził do mężczyzny, mężczyzna
powiedział:«Ta dopiero jest kością z moich kości i ciałem z mego
ciała! Ta będzie się zwała niewiastą, bo ta z mężczyzny została
wzięta»”. (Rdz 2, 22).

Biblia wspomina o dwóch kobietach nazwanych Ewą. Pierwsza to Ewa, pierwsza kobieta, żona Adama, która według Księgi Rodzaju została stworzona przez Boga z żeber Adama. Druga kobieta o imieniu Ewa pojawia się później w historii, będąc matką Kaina, Abla i innych dzieci Adama i Ewy.

,,Gdy Adam miał sto trzydzieści lat,
urodził mu się syn, podobny do niego jak jego obrał i dał mu imię Set”.(Rdz 5,3)

   Lilit – demon nocy

W Biblii nie ma bezpośrednich wzmianek o Lilith jako złym duchu. Jednakże, w judaizmie i chrześcijaństwie, Lilith jest czasem interpretowana jako postać demoniczna lub demoniczna żona Adama przed stworzeniem Ewy. Ta interpretacja opiera się na żydowskich legendach i mitach, ale nie ma bezpośredniego odzwierciedlenia w tekście biblijnym.

W islamie, podobnie jak w Biblii, Lilit nie występuje w Koranie. Jednakże, w islamie istnieje pojęcie dżinnów, które są istotami duchowymi stworzonymi przez Boga z ognia. Niektóre z tych istot mogą być postrzegane jako złe duchy lub demoniczne istoty, ale nie ma bezpośredniego połączenia między nimi a Lilith.

Mimo że Lilith nie jest bezpośrednio wymieniona w Biblii ani w Koranie, jej postać jest często interpretowana i odnosi się do niej w kontekście kulturowym, mitologicznym i religijnym. Wiele z tych interpretacji i odniesień ma charakter legendarny lub folklorystyczny, a nie teologiczny.
Jednakże, należy pamiętać, że te opowieści są częścią folkloru i nie mają podstawy w kanonicznych tekstach religijnych.

„Jalkut Ruweni” to kolejne średniowieczne dzieło, które zawiera różnorodne opowieści i interpretacje biblijnych wydarzeń. Opisuje ono potomstwo Adama z Lilit oraz z inną demonią zwaną Naam. Te opowieści stanowią część bogatego dziedzictwa literackiego i religijnego, które rozwija wątki biblijne i wprowadza dodatkowe elementy fabularne.

Asmodeusz, według niektórych tradycji, jest demonem lub aniołem upadłym, a jego imię jest często łączone z różnymi opowieściami i mitami. W kontekście „Jalkut Ruweni” wątek dotyczący przybycia Lilit i Naamy może być interpretowany na różne sposoby.

Porównajmy opowieść zawartą w Pierwszej Księdze Królewskiej (1 Krl 3, 16-28) z historią Lilit i Naamy z „Jalkut Ruweni”:

1. Pierwsza Księga Królewska:
   – Dwie kobiety przybywają do króla Salomona, aby rozstrzygnąć spór dotyczący matczynej miłości.
   – Obie kobiety twierdzą, że dziecko należy do nich.
   – Salomon postanawia podzielić żywe dziecko na pół, aby obie kobiety miały połowę.
   – Prawdziwa matka ofiarowuje dziecko drugiej kobiecie, aby nie zostało zranione.
   – Salomon, widząc reakcję matki, rozpoznaje prawdziwą matkę i oddaje jej dziecko.

2. „Jalkut Ruweni”:
   – Lilit i Naamy przybywają do Salomona przebrane za nierządnice Jerozolimy.
   – Przedstawiają się jako kobiety mające dziecko w tym samym czasie i twierdzą, że obie urodziły w tym samym dniu.
   – Salomon, próbując rozstrzygnąć sprawę, pyta o szczegóły związane z urodzeniem dzieci.
   – Naamy opowiada historię urodzenia dziecka i przedstawia swoje roszczenia.
   – Lilit również przedstawia swoją wersję historii, domagając się sprawiedliwości.
   – Salomon, widząc trudność w rozstrzygnięciu sprawy, odmawia wydania wyroku, obawiając się popełnienia niesprawiedliwości.

Choć historia Lilit i Naamy z „Jalkut Ruweni” wydaje się być inspirowana biblijnymi motywami, to opowiadane wydarzenia oraz sposób ich rozwiązania różnią się od opisu zawartego w Pierwszej Księdze Królewskiej.

W  legendzie z „Jalkut Ruweni”, Adam miał potomstwo zarówno z Lilit, jak i z inną demonią o imieniu Naam. Ta wersja legendy przedstawia różne potomstwo Adama z różnymi demonami, co stanowi element rozwinięcia mitologii biblijnej i dodatkowych wątków w tradycji literackiej i religijnej.

Talmud Babiloński i Talmud Jerozolimski są dwoma głównymi kompilacjami tekstów żydowskich rabinicznych, które zawierają prawo, filozofię, etykę, legendy, interpretacje biblijne i wiele innych treści.

• 1. Talmud Babiloński: Jest to zbiorowa praca rabinów żydowskich, skompilowana głównie w Babilonii (obecnie Irak) w ciągu kilku wieków po zniszczeniu Drugiej Świątyni w Jerozolimie (70 n.e.). Talmud Babiloński zawiera dyskusje i komentarze na temat Miszny, która jest zbiorową kompilacją ustnych praw rabinicznych, oraz komentarze na temat Gemary, które są dyskusjami i interpretacjami tekstów misznyckich. Jest to bardziej obszerny i powszechnie używany Talmud.
• 2. Talmud Jerozolimski: Jest starszym zbiorem niż Talmud Babiloński i jest skoncentrowany na Palestynie (obecnie Izrael). Jednakże, Talmud Jerozolimski nie jest tak obszerny jak jego babiloński odpowiednik, często brakuje mu komentarzy na temat Miszny, a dyskusje są mniej rozbudowane. Mimo to nadal zawiera wiele cennych materiałów dotyczących prawa, etyki, legend i teologii.
• Oba Talmudy są podstawowymi źródłami dla judaizmu rabinicznego i mają ogromny wpływ na żydowską tradycję, naukę i praktykę.

Interpretacjia Talmudu sugeruje, że istoty duchowe, takie jak demony, zostały stworzone w wigilię Szabatu, ale nie otrzymały ciał fizycznych. Jest to jedno z tłumaczeń pochodzących z dyskusji nad naturą demonów i ich relacją do Szabatu w judaizmie.

Terminy „hD’vi” i „tADvi” w Księdze Koheleta mogą być interpretowane na różne sposoby. Talmud Jerozolimski przekłada je jako „wozy”, podczas gdy Talmud Babiloński jako „demony i demonice”. Różnice te wynikają z odmiennych tradycji interpretacyjnych i kulturowych kontekstów, w jakich powstały poszczególne teksty Talmudu.

Opisując moment upadku Adama, Lilit jest przedstawiana jako skrzydlata demonica o długich włosach, która jest związana z próbami zaszkodzenia niemowlętom i ich matkom po porodzie. Ponadto, przypisuje się jej rolę uwodzenia mężczyzn, co jest podkreślane w ostrzeżeniu zawartym w Talmudzie Babilońskim (Shabbat 151b), które mówi, że żaden mężczyzna nie powinien spać samotnie w domu, ponieważ może zostać uwięziony przez Lilit.

W interpretacji Talmudu, odniesienie do Lilit w kontekście fragmentu z Księgi Rodzaju dotyczącego urodzenia syna Adamowi można traktować w sposób pośredni. Talmud stwierdza, że Adam nie miał synów podobnych do siebie przed osiągnięciem wieku 130 lat, co sugeruje, że mogą być inne istoty, takie jak duchy, demony i diabły nocne, które były płodzone w tym okresie. W tej interpretacji można zauważyć połączenie z postacią Lilit jako potencjalną matką tych demonów. Jednakże należy pamiętać, że jest to interpretacja rabinistyczna oparta na dyskusjach i tradycji Talmudu.

Interpretacja Talmudu sugeruje, że przed osiągnięciem wieku 130 lat Adam nie miał synów, którzy byliby do niego podobni, co implikuje, że w tym okresie mogły być płodzone inne istoty, takie jak duchy, demony i diabły nocne. W kontekście tej linii interpretacyjnej rabinistycznej można wnioskować, że te istoty mogły być płodzone w wyniku oddziaływania Adama z Lilit w okresie jego rozłąki z Ewą.

Według tej koncepcji, gdy Błogosławiony Święty stworzył Adama, uczynił go z dwiema twarzami. Następnie Błogosławiony Święty zamierzał je rozdzielić, aby mogli spojrzeć sobie w twarz, stojąc naprzeciwko siebie. Kobieta opuściła jego oblicze i stanęła obok niego.

Inna koncepcja, nieco zbliżona do pierwszej, przedstawia Adama jako hermafrodytę złożonego z dwóch ciał zrośniętych plecami. W tej wersji Stwórca również miał zdecydować się na podział tych dwóch ciał.

W jednej z koncepcji, Bóg zamierzał rozdzielić Adama na dwie osobne istoty, aby mogli spojrzeć sobie w twarz, stojąc naprzeciwko siebie. Kobieta opuściła jego oblicze i stanęła obok niego. W drugiej wersji, Adam był hermafrodytą z dwoma ciałami zrośniętymi plecami. Stwórca postanowił je rozdzielić i dosztukować tyłu każdego z ludzi, ponieważ taka budowa uniemożliwiała im poruszanie się i rozmowę.

Następnie opisane jest stworzenie demonów, które miało miejsce szóstego dnia, ale praca została przerwana z powodu nadejścia szabasu. Te istoty, znane również jako Cienie, osiedliły się w okolicach Morza Czerwonego. Lilith, pierwsza kobieta, miała znaleźć nowe miejsce „zamieszkania” właśnie wśród tych demonów. O ile te wydarzenia są opisane, to nie jest jasne, dlaczego wybrano Morze Czerwone jako miejsce dla Cieni.

Legendę o Lilit można znaleźć w różnych kulturach i tradycjach, ale jej pierwotne pochodzenie jest często utożsamiane z mitologią sumeryjską. W tej tradycji Lilit była uważana za demona, a niekiedy nawet za pierwszą żonę Adama, która została wygnana z Raju za nieposłuszeństwo. W tradycji żydowskiej Lilit również jest przedstawiana jako pierwotna partnerka Adama, która odmówiła podporządkowania się mu i opuściła Raj. Jest często kojarzona z nocą, seksualnością i niezależnością kobiecą. Jej wizerunki i interpretacje różnią się w zależności od kultury i epoki.

W niektórych wersjach legendy synami Lilit, demonki lub bogini w zależności od kultury i tradycji, są wymieniani Mardero i Matankutus. W tych wersjach są oni przedstawiani jako jej potomstwo, zrodzone z Cieni lub związane ze złem.

Nie ma bezpośredniego związku między Mardero, Matankutusem a Lilith z jednej strony a Herą i Ateną z drugiej strony. Lilith pochodzi z mitologii semickiej, zwłaszcza żydowskiej i sumeryjskiej, podczas gdy Hera i Atena są postaciami z mitologii greckiej. Jednakże, w niektórych interpretacjach Lilith i jej potomstwo mogą być porównywane lub łączone z boginiami greckimi ze względu na ich aspekt femininny i pewne podobieństwa tematyczne. Jednakże, to są bardziej spekulacyjne porównania niż związki oparte na źródłach mitologicznych. Istnieją pewne interpretacje mitów, które przedstawiają Adama jako hermafrodytyczną istotę, składającą się z dwóch ciał zrośniętych plecami. Według tych interpretacji, pierwszy człowiek byłby pierwotnie jednym bytem, który później został podzielony na dwa oddzielne istoty: męską i żeńską. Ta koncepcja hermafrodytyzmu lub androgynii w mitologii jest obecna w różnych kulturach i może być interpretowana na różne sposoby. Jednakże, nie jest to powszechnie akceptowana interpretacja w większości tradycji religijnych i mitologicznych.

W niektórych wersjach mitologii Lilith jest przedstawiana jako postać, która nie tylko opuściła Boga lub Adama, ale również zbuntowała się przeciwko niemu i stała się królową-matką dla różnych demonów, takich jak sukuby, inkuby oraz innych istot uznawanych za zło. W tych wersjach Lilith jest często przedstawiana jako silna, niezależna i czasem zła postać, która wypowiada wojnę Bogu lub ludziom. Jej charakter i działania różnią się w zależności od kultury i interpretacji mitu.

„A tam też spotka się z nim król szczerbatych, a tarcza zwiastuje swym towarzyszom, że tam właśnie Lilith znajdzie spoczynek i miejsce odpoczynku.”

Spostrzeżenia Judith M. Blair sugerują, że istnieje wiele wartościowych aspektów związanych z Lilith, które mogą być poddane dyskusji i interpretacji. Jej postać i mitologia wzbudzają wiele pytań i refleksji na temat płci, władzy, niezależności i zła.
Blair sugeruje, że istnieje możliwość, iż biblijna wzmianka o kozłokształtnym demonie może odnosić się do jakiegoś gatunku sowy, która była czczona w pogańskich religiach, a późniejsza interpretacja utożsamiła ją z postacią Lilit. Zauważa również, że biblijne odniesienie do obcych bóstw było zawsze negatywne, co sugeruje, że ten werset również może być próbą demistyfikacji tych kultów. To ważne, aby zauważyć, że już w protestanckim tłumaczeniu Biblii Króla Jakuba z kilku wieków wcześniej wspomina się o „krzykliwej sowie”.

Blair sugeruje, że istnieje możliwość, iż biblijna wzmianka o kozłokształtnym demonie może odnosić się do jakiegoś gatunku sowy, która była czczona w pogańskich religiach, a późniejsza interpretacja utożsamiła ją z postacią Lilit. Zauważa również, że biblijne odniesienie do obcych bóstw było zawsze negatywne, co sugeruje, że ten werset również może być próbą demistyfikacji tych kultów. To ważne, aby zauważyć, że już w protestanckim tłumaczeniu Biblii Króla Jakuba z kilku wieków wcześniej wspomina się o „krzykliwej sowie”.

Zwoje znad Morza Martwego, szczególnie rękopis 4Q510-511, zdają się ostrzegać przed obecnością nadprzyrodzonego zła – taka jest zgodna opinia większości komentatorów. Jednak tekst ten jest znacznie niekompletny, zachowało się jedynie jedenaście spośród dwudziestu kolumn, co utrudnia pełne zrozumienie jego treści i kontekstu.

Judith M. Blair w swojej książce „De-demonising the Old Testament: An Investigation of Azazel, Lilith, Deber and the Dead Sea Scrolls” przedstawia tezę, że opowieści biblijne o postaciach takich jak Lilit, Azazel czy Deber są wynikiem interpretacji i przekształceń tradycji, a Biblia nie zawiera bezpośrednich opisów tych postaci. Blair sugeruje, że opisy skrzydlatej demonicy uwodzącej mężczyzn mogą odzwierciedlać lęki społeczne związane z wyemancypowanymi kobietami, które w tamtych czasach nie miały pełnej autonomii ani głosu w sprawach seksualności.Według mitologii hebrajskiej, pierwszy mężczyzna, Adam, z zazdrością obserwował łączące się w pary zwierzęta, co skłoniło go do pragnienia doświadczenia miłości i bliskości. Po nieudanych próbach znalezienia tejże miłości w relacjach ze zwierzętami, Bóg stworzył Lilith z brudu i błota, podobnie jak Adama, ale z innego surowca. Lilith była urodziwa, niezrównana w pięknie przez żadną z późniejszych kobiet, co według mitu zostało potwierdzone w kolejnych pokoleniach, gdzie kobiece piękno słabło. Adam, odczuwając samotność, błagał Boga o partnerkę, na co Bóg odpowiedział stworzeniem Ewy.

Według niektórych źródeł, Lilith uniosła się wysoko zaraz po wypowiedzeniu zakazanego imienia Stwórcy, co wywołało pytanie, gdzie się udała, ponieważ nie wróciła do Boga. Inne teksty, na które wskazuje Robert Graves, opisują mniej mistyczne konsekwencje oporu Lilith. Według tych relacji, kobieta po prostu uciekła w nieokreślonym kierunku. Po jej ucieczce Adamowi nigdy więcej nie było dane ujrzeć jego pierwszej partnerki.

Lilith rzeczywiście otoczona jest tajemnicą, gdyż wspomina się o niej tylko kilka razy w biblijnych tekstach, ale jej obecność jest wyraźnie zaznaczona jako kluczowy moment w życiu Adama, pojawiając się niedługo przed stworzeniem Ewy. Pierwsza Ewa, jak jest nazywana w tych tekstach, została stworzona przez Boga na oczach Adama. Adam był świadkiem procesu jej kreacji, który tym razem odbywał się nie przez formowanie z pyłów, ale przez używanie żywych tkanek. Teksty przedstawiają to tak, jakby był to kolejny, bardziej intymny akt tworzenia, który odbywał się wobec samego Adama.

W tekście opisane są różne etapy kreacji Pierwszej Ewy, która została stworzona przez Boga na oczach Adama. Opisuje to jako proces, który można porównać do operacji, gdzie kolejne warstwy ciała są odsłaniane, aż do finalnego momentu ukształtowania postaci. Adam reaguje na jej pojawienie się w pełnej krasie ze wstrętem. Bóg szybko zabrał ją sprzed oczu Adama, nie określając jednoznacznie jej losu.

W trzeciej próbie stworzenia kobiety Bóg działa bardziej przemyślanie. Tym razem nie pozwala Adamowi oglądać procesu, a sam akt kreacji odbywa się, gdy mężczyzna śpi. Stwórca formuje kobietę z żebra Adama. Z punktu widzenia logicznego, ten sposób kreacji może mieć ogromne znaczenie dla przyszłych losów pary. Połączenie kobiety z mężczyzną w ten sposób może być kluczowe dla ich niewidzialnej, ale silnej więzi.

W niektórych wersjach legendy synami Lilit, demonki lub bogini w zależności od kultury i tradycji, są wymieniani Mardero i Matankutus. W tych wersjach są oni przedstawiani jako jej potomstwo, zrodzone z Cieni lub związane ze złem.

Nie ma bezpośredniego związku między Mardero, Matankutusem a Lilith z jednej strony a Herą i Ateną z drugiej strony. Lilith pochodzi z mitologii semickiej, zwłaszcza żydowskiej i sumeryjskiej, podczas gdy Hera i Atena są postaciami z mitologii greckiej. Jednakże, w niektórych interpretacjach Lilith i jej potomstwo mogą być porównywane lub łączone z boginiami greckimi ze względu na ich aspekt femininny i pewne podobieństwa tematyczne. Jednakże, to są bardziej spekulacyjne porównania niż związki oparte na źródłach mitologicznych.