🟣Z Egiptu do Grecji: Opowieści o Atlantydzie w Ujęciu Solona i Platona

Prawdziwym skarbem nie jest poszukiwanie zatopionej wyspy, lecz zrozumienie głębokiego, moralnego przesłania, które Platon zawarł w tej nieśmiertelnej opowieści.

Gdzie kończy się legenda, a zaczyna zapis starożytnej wiedzy? Historia Atlantydy – potężnej wyspy-państwa, które miało zniknąć pod wodami morskimi w ciągu jednej doby – od stuleci rozpala wyobraźnię poszukiwaczy, historyków i filozofów. Dla wielu jest niczym więcej niż pouczającym mitem, dla innych – wciąż nieodkrytą kartą z dziejów ludzkości. Jednak aby zrozumieć prawdziwą zagadkę Atlantydy, musimy odejść od map batymetrycznych i archeologicznych łopat, a udać się w podróż w głąb świata antycznych idei.

Źródłem wszystkich współczesnych opowieści jest grecki filozof Platon, który w dialogach „Timajos” i „Kritias” przedstawił niesamowitą historię. Kluczowe dla jej zrozumienia jest jednak pytanie: skąd sam Platon ją zaczerpnął? Odpowiedź prowadzi nas przez wody Morza Śródziemnego – od ateńskich portów, przez egipskie świątynie, aż do gabinetów antycznych mędrców. To opowieść o spotkaniu dwóch światów: greckiego geniuszu Solona i starożytnej mądrości egipskich kapłanów.

W tym artykule prześledzimy fascynujący szlak tej historii: od jej rzekomych egipskich korzeni, przez ręce ateńskiego prawodawcy, aż po genialny umysł Platona, który przekształcił ją w nieśmiertelny symbol upadku, pychy i odwiecznej walki dobra ze złem. Zapraszamy do odkrycia, jak narodził się jeden z najtrwalszych mitów w historii ludzkości.

SOLON I PLATON to dwie kluczowe postacie w historii filozofii i literatury starożytnej Grecji, a ich opowieści i idee często są ze sobą porównywane. Główna różnica między opowieściami Solona a wersją Platona dotyczy kontekstu, celu i treści ich narracji.

SOLON (ok. 640–560 p.n.e.) był ateńskim mężem stanu, prawodawcą i poetą. Jego opowieści często dotyczyły realiów politycznych i społecznych Aten, a także refleksji na temat sprawiedliwości, prawa i moralności. Solon był praktykiem, który wprowadzał reformy mające na celu poprawę sytuacji społecznej w Atenach.

PLATON (427–347 p.n.e.) był filozofem, uczniem Sokratesa i nauczycielem Arystotelesa. Jego wersje opowieści, np. o Atlantydzie, są bardziej alegoryczne i filozoficzne. Platon używał mitów i opowieści jako narzędzi do przekazywania swoich idei na temat idealnego państwa, duszy i moralności.

SOLON: Jego opowieści miały często charakter dydaktyczny i praktyczny. Były związane z realnymi problemami społecznymi, takimi jak nierówności, konflikty klasowe i potrzeba reform.

PLATON: Jego opowieści, takie jak mit o Atlantydzie (przedstawiony w dialogach „Timajos” i „Kritias”), miały charakter filozoficzny i symboliczny. Platon używał ich do ilustrowania swoich teorii na temat upadku cywilizacji, korupcji moralnej i ideału sprawiedliwego państwa.

SOLON: Jego opowieści były bardziej osadzone w rzeczywistości historycznej i społecznej. Solon pisał wiersze i elegie, które często miały charakter osobisty lub polityczny.

PLATON: Jego opowieści były bardziej fantazyjne i alegoryczne. Platon często tworzył mity, które służyły jako metafory dla jego filozoficznych koncepcji, takich jak idea państwa idealnego czy natura duszy.

Atlantyda:

SOLON: Według Platona, Solon usłyszał opowieść o Atlantydzie od egipskich kapłanów podczas swojej podróży do Egiptu. Ta wersja miała być bardziej historyczna i konkretna.

PLATON: W dialogach Platona, opowieść o Atlantydzie jest znacznie bardziej rozbudowana i symboliczna. Platon używa jej jako przykładu cywilizacji, która upadła z powodu swojej pychy i moralnego zepsucia.

Główna różnica między opowieściami Solona a wersją Platona polega na tym, że Solon skupiał się na praktycznych aspektach życia społecznego i politycznego, podczas gdy Platon używał opowieści jako narzędzi do przekazywania głębszych filozoficznych prawd. Solon był bardziej związany z rzeczywistością historyczną, podczas gdy Platon często sięgał po alegorie i mity, aby wyrazić swoje idee.

Niektóre wiersze i elegie SOLONA przetrwały do naszych czasów, choć w większości są to fragmenty zachowane w pismach innych autorów starożytnych, takich jak Plutarch, Arystoteles czy Diogenes Laertios. Solon był nie tylko politykiem i reformatorem, ale także poetą, który wykorzystywał poezję jako narzędzie do wyrażania swoich idei politycznych, moralnych i społecznych.

Solon pisał elegie, które często miały charakter dydaktyczny i polityczny. W swoich wierszach poruszał tematy związane z reformami społecznymi, sprawiedliwością i moralnością. Przykładem jest jego słynna elegia, w której nawołuje do jedności Ateńczyków i krytykuje chciwość elit.

Solon w swoich utworach często rozważał kwestie etyczne, takie jak sprawiedliwość, umiar („sophrosyne”) i przemijanie ludzkiego życia. Jego poezja miała charakter refleksyjny i moralizatorski.

Przykładem jest fragment, w którym Solon rozważa, że bogactwo i władza nie gwarantują szczęścia, a prawdziwe szczęście można ocenić dopiero po śmierci człowieka.

Niektóre fragmenty mają charakter bardziej osobisty, w których Solon wyraża swoje uczucia i doświadczenia związane z pełnieniem roli prawodawcy i reformatora. W jednym z wierszy opisuje, jak trudno jest zadowolić wszystkich, gdy wprowadza się reformy.

Przykłady zachowanych fragmentów:- Fragment o sprawiedliwości:

„Moje serce każe mi nauczać Ateńczyków,

Że złe rządy przynoszą najwięcej szkód państwu,

Lecz dobre rządy wszystko porządkują i prostują.”

– Fragment o bogactwie i moralności:

„Bogactwo nie zna granic, ale ci, którzy je posiadają,

Pragną jeszcze więcej, aż w końcu tracą wszystko.”

Większość fragmentów zachowała się dzięki cytatom u późniejszych autorów, takich jak Plutarch w swoich „Żywotach” czy Arystoteles w „Polityce”.- Plutarch w szczególności często odwoływał się do poezji Solona, aby zilustrować jego poglądy i działania jako prawodawcy.

Poezja Solona jest ważna nie tylko ze względu na jej wartość literacką, ale także jako źródło historyczne. Dzięki niej możemy lepiej zrozumieć kontekst społeczny i polityczny Aten w VI wieku p.n.e., a także idee, które przyświecały Solonowi w jego reformach. Jego wiersze są również świadectwem wczesnego rozwoju greckiej myśli etycznej i politycznej.

Opowieść o Atlantydzie to jedna z najbardziej fascynujących i tajemniczych historii starożytnego świata. Jej przekaz wiąże się z dwoma kluczowymi postaciami: Solonem i Platonem. Choć obaj byli Grekami, ich podejście do tej opowieści różniło się pod względem kontekstu, celu i sposobu prezentacji. Poniżej przedstawiam porównanie ujęcia Solona i Platona w kontekście opowieści o Atlantydzie.

Według Platona, Solon usłyszał opowieść o Atlantydzie podczas swojej podróży do Egiptu. Egipscy kapłani z Sais mieli mu przekazać historię o starożytnej cywilizacji, która istniała 9 tysięcy lat przed jego czasami. Solon miał zamiar wykorzystać tę opowieść w swojej twórczości, ale nigdy nie dokończył tego dzieła.-

Platon przejął opowieść od Solona, ale rozwinął ją i nadał jej głębszy filozoficzny wymiar. W dialogach „Timajos” i „Kritias” Platon przedstawia Atlantydę jako potężne królestwo, które ostatecznie upadło z powodu swojej pychy i moralnego zepsucia.

Solon traktował opowieść o Atlantydzie jako historyczną relację, którą usłyszał od egipskich kapłanów. Jego celem było prawdopodobnie przekazanie tej historii jako przestrogi przed nadmierną ambicją i korupcją moralną.

Jako praktyk i reformator, Solon mógł widzieć w tej opowieści analogię do współczesnych mu problemów społecznych i politycznych w Atenach.

Platon wykorzystał opowieść o Atlantydzie jako alegorię i narzędzie filozoficzne. W jego ujęciu Atlantyda stała się symbolem cywilizacji, która upadła z powodu odejścia od cnót moralnych i sprawiedliwości.

– W dialogu „Kritias” Platon kontrastuje Atlantydę z idealnym państwem Aten, które reprezentują cnotę, umiar i sprawiedliwość. Opowieść służy jako ilustracja jego filozoficznych idei na temat upadku cywilizacji i konieczności rządów opartych na moralności.

Opowieść Solona miała charakter bardziej historyczny i konkretny. Egipscy kapłani mieli mu przekazać, że Atlantyda była potężnym królestwem, które istniało na zachód od Słupów Heraklesa (Cieśnina Gibraltarska). Królestwo to miało być zaawansowane technologicznie i bogate, ale ostatecznie zniknęło pod wodą w wyniku kataklizmu. – Solon podkreślał, że historia ta była zapisana w egipskich kronikach, co nadawało jej autentyczności.

Platon rozbudował opowieść, dodając szczegóły geograficzne, polityczne i moralne. Atlantyda w jego wersji była wyspą o idealnej organizacji, bogatej w zasoby naturalne i zaawansowaną technologię. Jej mieszkańcy początkowo byli cnotliwi, ale z czasem stali się aroganccy i chciwi, co doprowadziło do ich upadku.

Platon opisuje Atlantydę jako potęgę morską, która toczyła wojnę z starożytnymi Atenami. Ateny, reprezentujące cnotę i sprawiedliwość, pokonały Atlantydę, ale później kataklizm zniszczył obie cywilizacje.

Jego opowieść miała charakter bardziej literacki i historyczny. Solon traktował Atlantydę jako realne miejsce, które istniało w odległej przeszłości. – Jego celem było prawdopodobnie przekazanie przestrogi przed nadmierną ambicją i korupcją moralną.

Platon nadał opowieści charakter alegoryczny i filozoficzny. Atlantyda stała się dla niego symbolem upadku cywilizacji, która odwróciła się od cnót moralnych.

Jego celem było ilustrowanie swoich idei na temat idealnego państwa i konieczności rządów opartych na sprawiedliwości.

Opowieść Solona pozostała w sferze literackiej i historycznej. Nie miała takiego samego wpływu na późniejszą filozofię jak wersja Platona.

Solon jest bardziej znany jako reformator i prawodawca niż jako twórca mitu o Atlantydzie.

Wersja Platona stała się jednym z najbardziej wpływowych mitów w historii kultury zachodniej. Atlantyda stała się symbolem utraconej cywilizacji, a opowieść Platona inspirowała licznych filozofów, pisarzy i badaczy przez wieki. – Platon wykorzystał tę opowieść do przekazania swoich filozoficznych idei, co nadało jej głębszy wymiar.

Opowieść o Atlantydzie w ujęciu Solona i Platona różni się pod względem kontekstu, celu i stylu. Solon traktował ją jako historyczną relację, którą usłyszał od egipskich kapłanów, podczas gdy Platon przekształcił ją w alegorię filozoficzną, ilustrującą swoje idee na temat upadku cywilizacji i konieczności rządów opartych na moralności. Dzięki Platonowi opowieść o Atlantydzie przetrwała wieki i stała się jednym z najbardziej fascynujących mitów w historii kultury.

✨

Kodeks Strażniczki
· 🔵 Niebieskie Echo: Autentyczna, zapomniana legenda, starannie odtworzona na podstawie historycznych źródeł.
· 🟣 Fioletowe Echo: Opowieść inspirowana historycznymi motywami, autorska interpretacja lub rekonstrukcja luk w źródłach.
· ⚪ Srebrne Echo: Całkowicie fikcyjna legenda w stylu antique, stworzona dla oddania klimatu i ukłon w stronę tradycji.

📚 Źródła :

Źródła Antyczne (Podstawowe)
Są to fundamentalne teksty, w których pojawia się historia Atlantydy. Każdy artykuł na ten temat musi się na nich bezpośrednio opierać.

1. Platon, Timajos (ok. 360 p.n.e.)
   · To właśnie w tym dialogu pojawia się pierwsza, wprowadzająca wzmianka o Atlantydzie. Platon przedstawia tu opowieść Kritiasa, który powołuje się na swojego pradziada, Dropidesa, a ten z kolei na samego Solona. Solon usłyszał historię od egipskich kapłanów z Sais.
2. Platon, Kritias (ok. 360 p.n.e.)
   · Dialog będący bezpośrednią kontynuacją Timajosa, w którym Platon szczegółowo opisuje Atlantydę: jej geografię, ustrój polityczny, bogactwo, a także przyczyny konfliktu z ateńskim państwem-praprzodkiem i ostateczną zagładę. Dialog urywa się nagle, pozostając niedokończony.

Opracowania Naukowe (Wtórne)

Są to współczesne analizy historyków, filologów klasycznych i filozofów, które interpretują i badają źródła pierwotne.

Książki (monografie i rozdziały):

1. Gill, C. (1979). Plato: The Atlantis Story. Timaeus 17-27, Critias. Bristol Classical Press.
   · Klasyczne, szczegółowe opracowanie filologiczne i filozoficzne obu dialogów, skupiające się na analizie narracji, źródłach i intencjach Platona.
2. Vidal-Naquet, P. (2005). L’Atlantide: Petite histoire d’un mythe platonicien (Atlantyda: krótka historia mitu platonskiego). Paris: Belles Lettres.
   · Fundamentalna praca śledząca historię interpretacji mitu od starożytności po czasy współczesne, autorstwa jednego z najwybitniejszych znawców tematu.
3. Clay, D. (2000). The Invention of Atlantis: The Anatomy of a Fiction. [W:] Plato’s Myths (red. C. Partenie). Cambridge University Press.
   · Artykuł analizujący, w jaki sposób Platon skonstruował opowieść o Atlantydzie, łącząc elementy historii, mitu i filozofii politycznej.
4. Morgan, K. A. (1998). Designer History: Plato’s Atlantis Story and Fourth-Century Ideology. Journal of Hellenic Studies, 118, 101-118.
   · Artykuł naukowy, który umieszcza opowieść o Atlantydzie w kontekście politycznym i ideologicznym IV-wiecznej Grecji, widząc w niej komentarz Platona do współczesnych mu problemów.
5. Forsyth, P. Y. (1980). Atlantis: The Making of Myth. McGill-Queen’s University Press.
   · Książka badająca ewolucję mitu Atlantydy, zaczynając od jego korzeni u Platona.

Artykuły w czasopismach naukowych i pracach zbiorowych:

1. Naddaf, G. (1994). The Atlantis Myth: An Introduction to Plato’s Later Philosophy of History. Phoenix, 48(3), 189-209.
2. Zangger, E. (1993). Plato’s Atlantis Account – A Distorted Recollection of the Trojan War. Oxford Journal of Archaeology, 12(1), 77-87.
   · Przykład jednej z hipotez identyfikujących inspiracje historyczne dla mitu (w tym przypadku Troja).

Źródła Internetowe i Popularnonaukowe

Źródła te są użyteczne dla szerszego kontekstu, przystępnego wyjaśnienia i wizualizacji, ale zawsze należy weryfikować przedstawiane w nich tezy z opracowaniami naukowymi.

1. Internet Encyclopedia of Philosophy (IEP) – Plato’s Myths:
   · https://iep.utm.edu/plato-myths/
   · Zawiera rozdział poświęcony roli mitów w filozofii Platona, w tym mitowi Atlantydy.
2. Encyclopedia Britannica – Atlantis:
   · https://www.britannica.com/topic/Atlantis-legendary-island
   · Rzetelne i zwięzłe omówienie legendy, jej źródeł i głównych interpretacji.
3. Livius.org – Atlantis:
   · https://www.livius.org/articles/concept/atlantis/
   · Strona stworzona przez historyka, Jony Lenderinga, oferująca wiarygodne informacje historyczne oparte na źródłach.
4. Theoi Greek Mythology – Plato’s Atlantis:
   · https://www.theoi.com/Phylos/Atlantes.html
   · Zawiera tłumaczenia kluczowych fragmentów Timajosa i Kritiasa dotyczących Atlantydy.